متعدّى باشد همچون خلق نمودن و روزى دادن و هدايت كردن و از آن در اصطلاح به فواضل تعبير مىشود . غير نعمت : منظور امورى است كه به غير تعدّى نداشته و تنها براى دارنده كمال محسوب مىشود همچون علم ، قدرت و حيات و نظائر اينها و از آن در اصطلاح به فضائل نام مىبرند . شكر : عبارتست از عملى كه حاكى از بزرگداشت منعم ( بكسر عين ) باشد و علّت غائى اينعمل آنست كه مشكور له منعم مىباشد اعم از آنكه عمل و فعل با زبان صورت گرفته و يا با اعضاء و جوارح تحقق يابد . مؤلف گويد : از قياس ايندو تعريف با همچنين استفاده مىشود كه مورد حمد تنها لسان است ولى مورد شكر هم لسان بوده و هم غير آن و نيز متعلّق حمد هم نعمت است و هم غير آن ولى متعلّق شكر تنها نعمت است . در نتيجه بايد گفت : حمد از نظر متعلّق اعم از شكر بوده ولى باعتبار موردش اخصّ از آن است . و مقصود از عموم و خصوص ، عموم و خصوص مطلق است نه [ من وجه ] چنانچه وقتى ايندو كلمه را بدون قيد ذكر مىكنند همان قسم اوّل مراد است . تبصره در اين تبصره تذكّر چند امر لازم است :